Bouw- en bedrijven in de gebouwde omgeving moeten digitaliseren en kunstmatige intelligentie (AI) omarmen, omdat zij zich bevinden op het kruispunt van ’s werelds grootste uitdagingen: de behoefte aan veiligheid, schone energie, betaalbare huisvesting en moderne infrastructuur. Toch heeft de sector moeite om aan deze vraag te voldoen. Daar komt nog een andere mondiale uitdaging bij: het tekort aan gekwalificeerd personeel. Drie technologiebedrijven uit de bouwsector zetten daarom vol in op AI en spraken over de knelpunten waar hun klanten tegenaan lopen.
De wereldeconomie kampt met lage productiviteit, inflatie en een tekort aan vaardigheden. De bouwsector ondervindt dezelfde problemen, terwijl zij tegelijkertijd een cruciale rol speelt in de wereldeconomie. Uit een recent rapport van de Europese Unie blijkt dat de sector werk biedt aan circa 18 miljoen mensen binnen de EU en verantwoordelijk is voor 9 procent van het bruto binnenlands product (bbp).
Europa probeert bovendien minder afhankelijk te worden van Russisch aardgas. In dat kader vertelde Laurent Bataille, vicepresident Europese activiteiten bij Schneider Electric, onlangs tijdens de Innovation Summit van het bedrijf in Kopenhagen aan de aanwezigen:
“Het tempo van elektrificatie in Europa is blijven steken op 21 procent. Het verder elektrificeren van toepassingen is cruciaal voor economische concurrentiekracht, veiligheid en groei.”
Elektrificatie is niet het enige terrein waarop Europa stagneert; ook de economische groei stond al onder druk voordat de wereldwijde handelsoorlog werd ontketend door de Amerikaanse president Donald Trump. Importheffingen en de opkomst van China als leidende speler in productie en retail hebben hun weerslag gehad op toonaangevende Europese bedrijven in de auto-industrie, engineering, handel en luxegoederen. Op het podium voegde Bataille daaraan toe:
“Europa staat op een cruciaal kruispunt: vasthouden aan de status quo, of de kans grijpen op economische groei en leiderschap.”
Europa staat niet alleen in deze uitdagingen; economieën wereldwijd kampen in meer of mindere mate met dezelfde problemen. Olivier Blum, Chief Executive Officer (CEO) van Schneider Electric, gebruikte tijdens zijn openhartige keynote op de Innovation Summit van het bedrijf geen enkele keer het woord ‘enthousiast’, maar wees wel nadrukkelijk op het potentieel van AI:
Digitalisering en AI bieden het antwoord. Ze maken diepere inzichten mogelijk, zodat mensen op de werkvloer meer impact kunnen hebben. Energieprijzen en klimaatinstabiliteit zijn blijvende factoren waar de sector rekening mee moet houden.
Problemen in de bouwsector
Binnen de sector vormen vooral het tekort aan vaardigheden en de trage adoptie van nieuwe technologieën grote uitdagingen. Yves Padrines, CEO van de Nemetschek Group, leverancier van software voor architectuur- en bouwbedrijven, zegt hierover:
“Negentig procent van de projecten loopt uit, veertig procent van de CO₂-uitstoot komt uit de bouwsector en er is een enorm tekort aan arbeidskrachten. Efficiënter werken is dus essentieel. We hebben een forse productiviteitsstijging nodig, want wereldwijd ontbreken er zeven miljoen werknemers in de bouw. In Noord-Amerika is de gemiddelde leeftijd van bouwvakkers inmiddels 55 jaar.”
Andy Berry, CEO van VertiGIS, een ontwikkelaar van GIS-software, vult aan:
“GIS bestaat al lange tijd, maar er komt geen nieuwe generatie GIS-specialisten van universiteiten af.”
Volgens Berry zorgen de zwakke marktomstandigheden ervoor dat grote adviesbureaus met GIS-afdelingen momenteel terughoudend zijn in het investeren in extra talent.
Technologie wint terrein
De technologiesector heeft de bouw niet genegeerd. Building Information Modeling (BIM) is inmiddels ingeburgerd en speelt een centrale rol in veel aanbestedingen. Ook digital twins zijn gemeengoed geworden. Daarnaast groeit het gebruik van 3D-scanning en -printen, drones, Internet of Things (IoT)-sensoren, virtual reality en uiteraard AI.
Uit een studie van het Royal Institute of Chartered Surveyors (RICS) naar AI in de bouw blijkt dat 45 procent van de respondenten nog geen AI toepast binnen het bedrijf, terwijl 34 procent zich in de pilotfase bevindt. Volgens RICS:
“Deze voorzichtige benadering laat zien dat de sector het potentieel van AI erkent, maar nog onzeker is over schaalbaarheid, integratie en de zakelijke waarde.”
Toch neemt digitalisering toe. Eerder dit jaar zei Mark Cotton, Chief Information Officer (CIO) van het grote Britse bouwbedrijf Galliford Try, tegen diginomica:
“De bouw wordt vaak afgeschilderd als digitaal achterlopend, maar daar ben ik het niet mee eens. Wij zijn ingenieurs en probleemoplossers, met uitzonderlijk slimme mensen die technologie optimaal weten te benutten.”
Padrines sluit zich daarbij aan:
“Digitalisering neemt toe, mede omdat ‘business as usual’ voor bouwbedrijven simpelweg geen optie meer is.”
Digitalisering vanaf een lage basis
Die groei begint wel vanuit een relatief laag uitgangspunt. Volgens Padrines wordt in de sector nog veel gewerkt met pen en papier en Excel. Dat komt deels door het grote aantal mkb-bedrijven. Hij schat dat de digitaliseringsgraad in ontwerp en engineering wereldwijd onder de 50 procent ligt, mede doordat economische onzekerheden investeringen hebben afgeremd.
“Het verschilt per regio. De woningbouw heeft het de afgelopen jaren moeilijk gehad, vooral in Duitsland. Maar in grootschalige bouw voor industrie en datacenters zien we juist groei.”
Volgens Padrines zullen groeiende markten zoals India — de derde grootste bouwmarkt ter wereld — en het Midden-Oosten de digitalisering verder versnellen. Berry ziet iets vergelijkbaars binnen de GIS-sector en merkt op dat bedrijven in Scandinavië, Duitsland en de VS worstelen met verouderde IT-landschappen.
Gebouwen als onderdeel van een ecosysteem
Naarmate de sector digitaliseert, raken systemen en organisaties steeds sterker met elkaar verbonden. Technologie wordt ingezet voor ontwerp, bouw en beheer gedurende de volledige levensduur van een gebouw.
Dat is een reactie op bredere economische, energetische en milieueisen. Manish Kumar, Executive Vice President Digital Energy bij Schneider Electric, legt uit:
“Gebouwen veranderen. Ziekenhuizen moeten hun verouderde infrastructuur moderniseren voor 24/7-zorg, retailers staan onder druk om hun energieverbruik te meten, kantoren moeten mensgerichter worden en datacenters moeten duurzaam kunnen opschalen.”
Gebouwen kunnen volgens Kumar strategische assets worden en onderdeel uitmaken van een robuuster energiesysteem. Hij wijst erop dat gebouwen 30 procent van het wereldwijde energieverbruik voor hun rekening nemen en dat er veel verspilling plaatsvindt.
Wanneer de bouwsector verder digitaliseert en nauwer samenwerkt met technologiebedrijven, infrastructuurbeheerders, nutsbedrijven en lokale gemeenschappen, wordt een gebouw onderdeel van een breder ecosysteem. Dit is geen toekomstmuziek. Tijdens de Schneider Innovation Summit presenteerde Kumar een praktijkvoorbeeld met adviesbureau Sidara, waarvan het Londense kantoor beschikt over een digitale architectuur waarin alle gebouwsystemen geïntegreerd zijn. Zo wordt energieverbruik afgestemd op bezetting, op basis van agenda’s van medewerkers, volledig geïntegreerd in het gebouwbeheersysteem (BMS).
Data-eigenaarschap en AI
Voor technologieaanbieders in de sector speelt AI vanzelfsprekend een centrale rol. Net als in andere sectoren brengt dat vragen rond databescherming met zich mee. Padrines benadrukt:
“Het is cruciaal dat de data eigendom blijven van onze gebruikers en niet van ons. Alleen dan ziet de klant wat het oplevert en hoe het hen helpt efficiënter te werken.”
Mijn conclusie
De bouwsector is vaak een van de eersten die de gevolgen merkt van macro-economische ontwikkelingen zoals importheffingen, recessies en personeelstekorten. Technologiebedrijven die actief zijn in de sector zien dezelfde obstakels bij woningbouw, infrastructuurvernieuwing en verduurzaming. Tegelijkertijd leggen beide partijen samen de basis voor technologische oplossingen die de sector toekomstbestendig kunnen maken.
